VHM (yekpare karbür) matkapları özel bileme makineleri olmadan bilemek imkansıza yakındır, çünkü karbür taşa değdiği an ufalanır. Ancak HSS ve HSS-Co (Hava çeliği/Kobaltlı) matkaplar bir sanatkâr elinde defalarca dirilebilir. İşin sırrı o bileme taşının başında doğru açıları tutturabilmektir.

Ne Zaman Bilenmeli?

Matkap deliğe girerken ıslık veya gıcırtı sesi çıkarıyorsa, çıkan talaşlar uzun spiraller yerine kırık ve yanık (mavi) geliyorsa, ya da matkabın ucu malzemeye dalmakta zorlanıyorsa (Z ekseni zorlanma uyarısı) takım körelmiştir. Matkap ucunu (zırhları değil, kesme kenarlarını) ışığa tuttuğunuzda parlak, yuvarlatılmış aşınma bantları görüyorsanız bileme vakti gelmiştir.

Usta İşi Bilemenin Temel Açıları

Uç Açısı (Tepe Açısı): Standart çelik ve döküm için bu açı 118 derecedir. Eğer paslanmaz veya sert çelik deliyorsanız bu açıyı 135 dereceye çıkararak (daha küt yaparak) ucun kırılmasını engellersiniz. Plastik veya alüminyum delecekseniz 90 dereceye kadar sivriltilebilir.
Boşluk Açısı (Clearance Angle): En çok hata burada yapılır! Kesici kenarın hemen arkası (sırt kısmı) taşta ezilerek (boşaltılarak) 8 ila 12 derece arasında bir boşluk verilmelidir. Eğet sırtı boşaltmazsanız, matkap metale 'sürtünür' ama dalamaz (kesemez). Sadece ısı üretir.

Bileme işlemi mutlaka eşit yapılmalıdır. Eğer matkabın bir dudağını (kesici kenarını) diğerinden uzun yaparsanız, delik çapı olması gerekenden büyük çıkar ve matkap eksen kaçıklığı yüzünden yalpalar.